Ubuntu w maszynie wirtualnej – Desktop i Server

Desktop czy Server

Ubuntu jest dystrybucją Linux. Wydanie LTS otrzymuje długoterminowe aktualizacje bezpieczeństwa i utrzymania. Desktop zawiera środowisko graficzne GNOME, natomiast Server domyślnie działa bez pełnego pulpitu. Oba warianty używają tego samego systemu pakietów APT.

• Wybierz Desktop do nauki interfejsu, aplikacji i podstaw systemu.
• Wybierz Server do laboratoriów sieciowych, SSH, usług i administracji.
• Przy małej ilości RAM rozważ Server; nie przydzielaj VM całej pamięci gospodarza.

Pobieranie ISO

Pobierz najnowszą stabilną wersję Ubuntu LTS wyłącznie z oficjalnej strony. Desktop pobierzesz z ubuntu.com/download/desktop, a Server z ubuntu.com/download/server. Nie korzystaj z przypadkowych serwisów. Zapisz nazwę ISO oraz odpowiadającą mu oficjalną sumę SHA-256.

Architektura

Oznaczenie amd64 oznacza x86-64 dla współczesnych komputerów Intel i AMD, a nie obraz wyłącznie dla procesorów AMD. arm64 jest przeznaczone dla platform ARM i nie powinno być wybierane dla zwykłej VM x86-64. Apple Silicon wymaga obrazu oraz hypervisora obsługującego ARM. Architektura gościa musi odpowiadać architekturze udostępnianej przez hypervisor.

Kontrola SHA-256

Dla właściwego pliku ISO porównaj każdy znak wyniku z oficjalnym plikiem SHA256SUMS. Inna suma może oznaczać uszkodzone albo zmienione pobranie; takiego ISO nie używaj. Podpis SHA256SUMS.gpg pozwala dodatkowo zweryfikować listę sum i jest krokiem dla bardziej zaawansowanych użytkowników.

Get-FileHash .\ubuntu-*.iso -Algorithm SHA256

sha256sum ubuntu-*.iso

Na gospodarzu z 8 GB RAM Ubuntu Desktop 26.04 może działać niewygodnie. Wybierz wtedy Server albo wersję wskazaną przez prowadzącego. Host zawsze musi zachować pamięć dla własnego Windows lub Linux. Dysk dynamiczny rośnie wraz z danymi i nie zajmuje od razu całej zadeklarowanej pojemności. W pierwszym laboratorium użyj NAT.

Nazwy opcji mogą różnić się między wersjami. Ustawienia zmieniaj przy wyłączonej VM. Nie włączaj wirtualizacji zagnieżdżonej i nie przydzielaj wszystkich rdzeni ani całego RAM. W Proxmox vmbr0 może podłączyć VM bezpośrednio do fizycznej sieci; na komputerze osobistym najbezpieczniejszym początkiem pozostaje NAT.

Uruchomienie instalatora

• Wyłącz VM i podłącz poprawny obraz ISO.
• Włącz podłączenie napędu przy uruchomieniu.
• Uruchom VM i otwórz konsolę.
• Zaczekaj na menu instalatora i wybierz instalację Ubuntu.
• Nie odłączaj ISO do zakończenia instalacji.

Try Ubuntu uruchamia sesję Desktop do sprawdzenia systemu bez instalacji, a Install Ubuntu rozpoczyna zapis na dysku VM. Obraz Desktop udostępnia środowisko graficzne i tryb próbny, natomiast Live Server uruchamia tekstowy instalator systemu serwerowego.

Nazwy i kolejność ekranów mogą różnić się między Ubuntu 24.04 a 26.04. Traktuj poniższą sekwencję jako mapę decyzji, nie kopię konkretnego interfejsu.

• Wybierz język, ustawienia dostępności i układ klawiatury.
• Skonfiguruj połączenie sieciowe.
• Wybierz instalację interaktywną i potrzebny zestaw aplikacji.
• Zdecyduj o aktualizacjach oraz opcjonalnym dodatkowym oprogramowaniu.
• Wybierz automatyczne partycjonowanie w obrębie wirtualnego dysku.
• Ustaw strefę czasową.
• Podaj imię, nazwę komputera, użytkownika i silne hasło.
• Wymagaj hasła podczas logowania; hostname zapisz bez spacji i polskich znaków.
• Sprawdź podsumowanie, rozpocznij instalację i wykonaj restart.

Szyfrowanie chroni zawartość wirtualnego dysku po jego skopiowaniu lub utracie, ale wymaga zarządzania kluczem i nie jest obowiązkowe w pierwszym laboratorium. Aktualizacje pobierz po pierwszym uruchomieniu.

• Wybierz język, układ klawiatury i typ instalacji.
• Na pierwsze uruchomienie skonfiguruj sieć przez DHCP.
• Pozostaw proxy puste, jeśli uczelnia go nie wymaga.
• Sprawdź mirror pakietów.
• Wybierz automatyczne użycie całego wirtualnego dysku.
• Utwórz profil użytkownika, hostname i silne hasło.
• Opcjonalnie wybierz OpenSSH Server.
• Opcjonalne dodatkowe pakiety instaluj tylko wtedy, gdy są potrzebne.
• Sprawdź podsumowanie, przeprowadź instalację i uruchom VM ponownie.

Utworzony użytkownik korzysta z sudo; konto root nie służy domyślnie do codziennego logowania. DHCP jest właściwe na pierwsze uruchomienie, a adres statyczny powinien być osobnym ćwiczeniem. Wybranie OpenSSH wymaga późniejszego zabezpieczenia dostępu.

Pierwsze uruchomienie

Jeżeli instalator uruchamia się ponownie, wyłącz VM i odłącz ISO. Po zalogowaniu wykonaj kontrolę systemu:

cat /etc/os-release
hostnamectl
free -h
df -h
ip -br address
ip route

• cat /etc/os-release pokazuje nazwę i wersję systemu.
• hostnamectl pokazuje nazwę hosta.
• free -h podsumowuje pamięć RAM.
• df -h pokazuje wykorzystanie systemów plików.
• ip -br address podaje interfejsy i ich adresy.
• ip route pokazuje trasę domyślną i znane sieci.

Aktualizacje

sudo apt update
sudo apt full-upgrade
sudo reboot

apt update pobiera informacje o pakietach, a apt full-upgrade instaluje aktualizacje i rozwiązuje zależności. Podczas wpisywania hasła terminal nie pokazuje znaków. Nie wyłączaj VM w trakcie aktualizacji. Restart jest szczególnie ważny po zmianie jądra.

Narzędzia integracyjne

sudo apt install virtualbox-guest-utils virtualbox-guest-x11

sudo apt install virtualbox-guest-utils

sudo apt install open-vm-tools open-vm-tools-desktop

sudo apt install open-vm-tools

sudo apt install qemu-guest-agent
sudo systemctl enable --now qemu-guest-agent

W Hyper-V wykonaj pełną aktualizację systemu; potrzebne sterowniki integracyjne dla obsługiwanych wersji Ubuntu znajdują się w jądrze. Nie instaluj przypadkowych skryptów, a rozszerzona sesja pulpitu nie jest wymagana w tym laboratorium. W Proxmox włącz QEMU Guest Agent również w opcjach VM. Po instalacji narzędzi uruchom VM ponownie.

ip -br address
ip route
resolvectl status
ping -c 4 1.1.1.1
ping -c 4 ubuntu.com

• Jeśli działa ping do 1.1.1.1, ale nie do ubuntu.com, problem może dotyczyć DNS.
• Brak adresu może wskazywać na DHCP albo odłączony adapter.
• 127.0.0.1 jest adresem lokalnym i nie służy do połączenia z innego urządzenia.
• Adres 169.254.x.x może wskazywać na brak odpowiedzi DHCP.
• NAT i bridged przydzielają adresy z różnych sieci.
• Firewall gospodarza albo sieci uczelnianej może ograniczać ruch.

W Desktop zainstaluj serwer SSH, jeśli nie został wcześniej dodany:

sudo apt install openssh-server
sudo systemctl enable --now ssh

Kontrola i połączenie

systemctl status ssh --no-pager
ss -tlnp | grep ':22'
ssh użytkownik@adres_IP

SSH domyślnie używa portu 22, a klient musi mieć łączność z adresem VM. NAT może wymagać przekierowania portu; bridged albo host-only może ułatwić bezpośredni dostęp. Hasło podawaj tylko właściwemu hostowi i przy pierwszym połączeniu sprawdź fingerprint. Nie wystawiaj SSH bezpośrednio do Internetu.

Opcjonalny UFW

sudo ufw allow OpenSSH
sudo ufw enable
sudo ufw status verbose

Najpierw dodaj regułę OpenSSH, a dopiero później włącz UFW. Jest to krytyczne podczas pracy zdalnej, ponieważ błędna kolejność może odciąć sesję.

Snapshot po instalacji

Po aktualizacji i instalacji narzędzi poprawnie wyłącz Ubuntu. Utwórz punkt powrotu o nazwie Czysta instalacja po aktualizacjach, dodaj datę i krótki opis. W VirtualBox jest to migawka, w VMware i Proxmox snapshot, a w Hyper-V punkt kontrolny.

• Snapshot nie jest kopią zapasową.
• Nie twórz długiego łańcucha nieopisanych snapshotów.
• Kopię zapasową przechowuj niezależnie od dysku VM i sprawdzaj możliwość odtworzenia.

Typowe problemy

Nie usuwaj ręcznie blokad apt jako pierwszego rozwiązania. Najpierw sprawdź, czy inny proces aktualizacji nadal działa.

• Wybierz Desktop albo Server i uzasadnij wybór.
• Pobierz ISO z oficjalnego źródła i sprawdź SHA-256.
• Utwórz VM na przydzielonym hypervisorze i zapisz jej parametry.
• Potwierdź, że instalator działa wewnątrz właściwej VM.
• Zainstaluj Ubuntu i wykonaj aktualizacje.
• Zainstaluj właściwe narzędzia integracyjne.
• Sprawdź wersję, hostname, pamięć, dysk i adres IP.
• Sprawdź dostęp do Internetu oraz rozwiązywanie nazw DNS.
• Opcjonalnie uruchom i sprawdź SSH.
• Utwórz opisany snapshot lub punkt kontrolny.
• Poprawnie zamknij system.
• Jeżeli wystąpił błąd, zapisz pełny komunikat.

Checklista wyników

Oficjalne źródła

Adres katalogu wydania 26.04 był aktualny w momencie przygotowania materiału. Przyszłe wydania otrzymają inny adres, dlatego przed pobraniem zawsze wróć do głównej strony Ubuntu.

• Ubuntu Desktop
• Ubuntu Server
• Instrukcja instalacji Desktop
• Dokumentacja Ubuntu Desktop
• Podstawowa instalacja Ubuntu Server
• Wydanie i sumy SHA-256 Ubuntu 26.04
• Informacje o wydaniu Ubuntu 26.04
• Dokumentacja OpenSSH Server